Alles over eikenhout: kenmerken, kleur en bewerking
Waarom eiken een van de meest veelzijdige houtsoorten is voor de hobbyist en vakman
Eikenhout is het meest gebruikte hout in de Nederlandse meubeltraditie, en niet zonder reden. Het is sterk, duurzaam, en toont met de jaren alleen maar mooier. Maar wie voor het eerst met eiken werkt, kan voor verrassingen komen te staan.
Kenmerken: wat maakt eiken uniek?
Inlands eiken (Quercus robur) heeft een kenmerkende grove nerf met brede stralen die zichtbaar zijn als glanzende strepen, de zogenaamde “spiegels” of “medullary rays”. Deze strepen zijn het mooist zichtbaar bij kwartiers gezaagd eiken, waarbij de plank loodrecht op de jaarringen wordt gezaagd.
Kleur en patina
Vers gezaagd eiken is lichtgeel tot beige van kleur. Onder invloed van licht en lucht, de zogenaamde oxidatie, wordt het hout goudbruin tot diep amberkleurig. Dit proces duurt maanden tot jaren. Bij gerookt eiken (smoked oak) wordt dit proces kunstmatig versneld met ammoniakdampen, wat een rijke, grijsbruine tint geeft.
Bewerking: tips voor de draaibank
Eiken draait goed, maar heeft twee eigenaardigheden. Ten eerste: het hout stopt snel. Houd je gereedschap scherp en slijp tussendoor bij. Ten tweede: eiken bevat looizuren die reageren met ijzer. Gebruik altijd roestvrijstalen of bronzen hardware in combinatie met eiken. Anders krijg je lelijke blauwe vlekken.
Afwerking
Eiken neemt olie goed op. Ik gebruik Rubio Monocoat of Osmo Hardwasolie voor functionele stukken zoals snijplanken. Voor decoratieve objecten kan je ook een matte lak gebruiken, maar ik geef altijd de voorkeur aan een open afwerking die het hout laat ademen en patineren.